بالابان

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

بالابان

یک دسته‌ی کامل از موسیقی عاشیقی در آذربایجان را نمی‌توان بدون بالابان متصور شد. در یک دسته عاشیقی، بالابان در کنار قوپوز و قاوال، خواننده را همراهی می‌کند و به دلیل قابلیت‌های اجرایی بالایی که دارد به راحتی از اجرای ملودی‌های پر پیچ و خم و طولانی برمی‌آید و غالبا جواب آوازها (هم در هاوا ها و هم در ماهنی‌ها) به عهده بالابانچی است. برخلاف سازهای خانواده‌ی سرنا که قمیش‌های آنها در درون محفظه‌ی خالی دهان مرتعش می‌شود، قمیش‌‌های بالابان مستقیما با لب‌های نوازنده تماس دارند و به همین دلیل نوازنده می‌تواند هر نوانس (یا شدت و ضعفی) که مد نظر دارد را اجرا کند. همچنین تکنیک نفس‌برگردان قابلیت‌های ملودیک این ساز را باز هم بالاتر می‌برد. اگر این ساز را تنها به نام آن محدود نکنیم، شهرهای کردنشین نیز استفاده‌ی گسترده‌ای از نرمه‌نای می‌کنند. نرمه‌نای با برخی تفاوت‌های جزئی در اندازه (و البته تفاوت در رپرتوار اجرایی) همانند بالابان است. همچنین سازِ دودوک که در میان ارامنه‌ی ایران و کشور ارمنستان رواج دارد ساختاری دقیقا مشابه‌ای با بالابان دارد. بنابراین فارغ از نامگذاری‌های مختلف در نواحی گوناگون، این ساز بین ترک‌زبان شمالِ‌غرب ایران و جمهوری آذربایجان، ارامنه‌ی ایران و کشورِ ارمنستان و همچنین مناطق کردنشینِ غربی حضور چشمگیری دارد. زبانه (یا قمیش) بالابان بلندترین و پهن‌ترین نوع قمیش در سازهای بادی موسیقی نواحی ایران است. در واقع قمیش بالابان مهم‌ترین و حساس‌ترین قسمت این ساز محسوب می‌شود و گاهی قیمت آن با قیمت بدنه‌ی ساز برابری می‌کند به همین دلیل نوازندگان بالابان ترجیح می‌دهند که قمیش ساز خود را، خود بسازند. بالابان هفت یا هشت سوراخ بر روی خود دارد و یک سوراخ ( و گاهی دو سوراخ) نیز در پشت که توسط انگشت شست انگشت‌گذاری می‌شود. همچنین چوبی باریک به نام خرک بر روی قمیش‌ها خم شده است که این قابلیت را ایجاد می‌کند که این ساز را تا حدودی کوک و با سازهای دیگر تا حدی هم‌صدا کنیم. دکتر محمدتقی مسعودیه در یافته‌هایش متوجه شده است که برخی از اجراکنندگان بالابان در آذربایجان به نغماتی که می‌نوازند مقاومت می‌گویند و این احتمال را می‌دهد که مقاومت، تحریفی از همان واژه‌ی مقامات باشد. در رسالات کهنی که از سده‌های میانه باقی مانده است گه‌گاهی به نام بالابان برمی‌خوریم، از جمله معروف‌ترین آنها شرح عبدلقادر مراغی در کتاب جامع‌الالحان است که در زیر « آلات ذوات النفح» از نای بلبلان یا نایچه بلبان می‌نویسد. همچنین صفی‌الدین ارموی آن را « سازی بدون نقص» می‌داند.

منبع: مجموعه منتشر شده موسیقی نواحی، سایت انجمن موسیقی ایران.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.