چهارشنبه 15 بهمن 1399مصادف با سال روز تولد علیرضا مشایخی (آهنگساز و رهبر ارکستر) و رحیم معینی کرمانشاهی (شاعر و ترانه سرا) و حسین عمومی (مدرس آواز) – موزه موسیقی ایران
مشایخی/ معینی کرمانشاهی/عمومی

چهارشنبه 15 بهمن 1399مصادف با سال روز تولد علیرضا مشایخی (آهنگساز و رهبر ارکستر) و رحیم معینی کرمانشاهی (شاعر و ترانه سرا) و حسین عمومی (مدرس آواز)

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

علیرضا مشایخی (زاده ۱۰ فروردین ۱۳۱۸ در تهران) آهنگساز و رهبر ارکستر

علیرضا مشایخی (تهران – ۱۳۱۸) عمدتاً به عنوان بنیانگذار موسیقی نو در ایران شناخته شده است. او یکی از پرکارترین آهنگسازان موسیقی معاصر در سراسر جهان است که آثارش برای بیش از ۵۰ سال در داخل و خارج از ایران به اجرا درآمده اند. معلم موسیقی ایرانی او شادروان لطف اله مفخم پایان، یکی از نزدیکان استاد ابوالحسن صبا بود. مشایخی در دهه ی شصت میلادی برای تحصیل آهنگسازی ابتدا به آکادمی موسیقی و هنرهای نمایشی وین سفر کرد و نزد هانس پلینک و کارل شیسکه آهنگسازی را آموخت و سپس راهی هلند شد و در انستیتو زونولوگی اوترخت در زمینه موسیقی الکترونیک به فعالیت پرداخت. رابطه سالیان با یلینک، او را تشویق کرد تا گستره وسیعی از موسیقی قرن بیستم را مورد کنکاش قرار دهد. این مسئله و نیز اشتیاق او به فرهنگ ایرانی پایه های رشد هنری مشایخی را فراهم کردند. او خیلی زود صدای شخصی خود را یافت؛ در سال ۱۹۷۰ میلادی موسسه فیلیپس (در زیر مجموعه چشم انداز قرن بیست و یکم) یکی از نخستین قطعات الکترونیک او را به نام شور، اپوس ۱۵، در آلبوم Electronic Panorama – مجموعه ای شامل چهار صفحه ال. پی. – انتشار داد. در اواسط دهه هشتاد میلادی مشایخی به ایالات متحده سفر کرد اما رابطه او با اوترخت، به عنوان آهنگسازِ میهمان ادامه یافت. او همچنین به عضویت هیأت علمی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران درآمد و به تدریس آهنگسازی مشغول شد. در حدود ۱۹۹۳ میلادی پس از بازگشت به ایران، مشایخی «گروه موسیقی تهران» را به اتفاق نوازنده پیانو، فریماه قوام صدری، تاسیس کرد و دو سال پس از آن «ارکستر موسیقی نو» را که شامل ترکیبی از سازهای غربی و ایرانی است، بنیان گذاشت. تاکنون ۸ آلبوم از اجراهای این ارکستر توسط مؤسسات مختلف منتشر شده اند.
علی رغم تمام موانع، اندیشه ها و فعالیت های علیرضا مشایخی در عرصه موسیقی معاصر ایران بسیار تأثیرگذار بوده اند. گروه موسیقی تهران جهت تشویق موسیقیدان های جوان، به طور مستمر دوسالانه های نوازندگی و کنسرت های پژوهشی بسیاری برگزار کرده است. این تلاش ها در نهایت به «فستیوال موسیقی کلاسیک تا معاصر» منجر شده اند. مشایخی همچنین ۶ کتاب در زمینه ی آهنگسازی تألیف کرده است. در جلد دوم کتاب «فرهنگ آهنگسازی» او به طور کامل به شرح «تئوری مکمل» که تئوری خود او در زمینه ی سازماندهی چندصدایی اصوات است، می پردازد. در این متد، فاصله ی «پنجم» همان نقش اساسی را که فاصله ی «سوم» در هارمونی کلاسیک ایفا می کند، بر عهده دارد. مشایخی با استفاده از تئوری مکمل طیف گسترده ای از موسیقی را خلق کرده است؛ از قطعات مدال دارای نت مرکزی گرفته تا قطعات آتنال و آتماتیک.
مجموعه آثار مشایخی، موسیقی الکترونیک و کامپیوتری، موسیقی الكترو آکوستیک، قطعات سازی سُلو و مجلسی و همین طور آثار بزرگ ارکسترال را در برمی گیرد. نوشتن در مورد موسیقی او کار ساده ای نیست زیرا مشخصه ی اصلی آن – جدای از تعدد آثار – تنوع شدید رویکردها و سبک هاست. حتی آثار اولیه ی الکترونیک او چنان از نظر تنوع، غنی هستند که می توان تصور کرد توسط آهنگسازهای مختلفی خلق شده باشند. در سال ۲۰۰۷ انتشارات Sub Rosa آلبوم “2006-1966 ,Persian Electronic Music: Yesterday and Today که یک آنتولوژی حاوی دو سی دی بود را منتشر کرد و در سی دی اول آن ۷۳ دقیقه از آثار الکترونیک و کامپیوتری مشایخی تجدید چاپ شدند. سَیَلان رویاهای قطعات «میترا»، اپوس ۹۰ و «یاد»، اپوس ۶۶ حاوی ملودی های ایرانی صریح تری هستند که در مقایسه کمتر نهان شده اند و پافشاری در کندوکاو مداوم اصوات الکترونیک و انفجارهای غیر منتظره صداهای جوراجور قطعات دولپمان ۲ ، اپوس ۲۴ و شرق – غرب، اپوس ۴۵، جریان های متلاطم تری را ایجاد می کنند. چهارگاه ۱، اپوس ۷۵ ملهم از موسیقی ایرانی است، با این حال به سختی بتوان آن را سنتی نامید و از سوی دیگر پانپتیکوم ۷۰، اپوس ۲۷ و استراتوسفر1، اپوس ۴۶ هرنوع پیش بینی را ناکام می گذارند.
اگرچه همیشه ساده نیست که خطوط جداکننده را به روشنی ترسیم کرد اما به طورکلی حاصل کار مشایخی به سه دوره اصلی تقسیم شده است. در مراحل اولیه ی خود، موسیقی مشایخی تمایلی به نهایت ایجاز و بیانی کاملاً متمرکز را نشان می دهد. این دوره «تمرکز گسترده» نام گرفته است. در تغییر سبک شناسانه بعدی، یعنی «موسیقی نسبی» که در مسیر عبور از دوره ی اول شکل گرفت، یکی از مؤلفه های موسیقی و یا یکی از ابعاد آن به مرکز توجه و تمرکز تبدیل شده و سایر ابعاد، نسبت به آن متعین و مشخص می شوند. متا ایکس که از نظر سبک شناسی سومین دوره در موسیقی مشایخی تلقی شده، در واقع نوعی پیشرفت گسترده تر شیوه چندفرهنگی اوست که ریشه هایش را می توان در آثار الکترونیک اولیه ی او در دهه ی ۷۰ میلادی سراغ گرفت ( شرق – غرب ، اپوس ۴۵).
در نتیجه تغییرات بنیادی ساختارهای اجتماعی، افراد بیشتری دارای هویتهایی ترکیبی شده اند که مشایخی آن را «هویت چندفرهنگی» می نامد. مشایخی در این رویکرد چندفرهنگی – که آن را نتیجه ناگریز هویت چند فرهنگی خود می داند – کوشیده است تا عناصر مدال،تنال، تماتیک و آتماتیک را در قالب وحدتی از ناهماهنگ ها، پیوند دهد. سمفونی شماره ی ۹ او که با نقل قول هایی از بتهوون آغاز می شود و به پایان می رسد، موسیقی بداهه و همین طور متعين متأثر از غرب را با موسیقی ایرانی و انواع دیگر موسیقی های جهان – از جمله موسیقی شرق دور، آفریقا و آمریکای جنوبی – به طرزی عمیق و بی تبعیض در هم می آمیزد. مشایخی چنین وفاقی را متا ایکس می نامد. به عقیده ی رابرت گلوک “در این رویکرد، آهنگساز درصدد کشف روابط میان عناصری است که به طور معمول اگرنه در تضاد با یکدیگر، دست کم بی ارتباط تلقی می شوند، و در این مسیر منابع متفاوت و تکنیک های آهنگسازی گوناگون با هم ملاقات می کنند». گلوک همچنین اضافه می کند که «با چند فرهنگی شدن هر چه بیشتر کشورها، احتمالا اهمیت مدل های میان فرهنگيِ مشابه مشایخی محرزتر خواهد شد».
منبع: خمسه پور، اشکان (1397). درباره آهنگسازی: گفتگو با علیرضا مشایخی، سرود، ص. 4 – 8.

………….

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.