چهارشنبه 18تیر 1399 مصادف با سال روز تولد احمد پژمان (آهنگساز و موسیقی دان ایرانی) – موزه موسیقی ایران
Ahmad-pejman

چهارشنبه 18تیر 1399 مصادف با سال روز تولد احمد پژمان (آهنگساز و موسیقی دان ایرانی)

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

احمد پژمان (زاده ۱۸ تیر ۱۳۱۴) آهنگساز و موسیقی‌دان ایرانی

احمد پژمان در سال ۱۳۱۴ خورشیدی در منطقه لار در استان فارس زاده شده و در تهران، تحصیلات اولیه خود را به پایان برده است. او همزمان با تحصیل در دبیرستان و دانشگاه، به طور خصوصی نیز به فراگیری موسیقی پرداخته، ابتدا به سوی ویولن رفته و چند سال بعد، نزد حسین ناصحی استاد برجسته آهنگسازی تئوری موسیقی و هارمونی را آموخته است.
پژمان در سال ۱۳۴۳ با استفاده از بورس مطالعاتی وزارت فرهنگ و هنر رهسپار وین در اتریش شده و در آکادمی موسیقی این شهر، نزد استادانی چون توماس کریستیان دافيت، آلفرد اول و هانس یلینک بر دانش و تجربه خود در زمینه آهنگسازی افزوده است. برخی از آفریده های اولیه او در همان سال های تحصیل برای نخستین بار توسط ارکستر مجلسی رادیو وین به اجرا درآمده است. پژمان در همان سال ها به سفارش وزارت فرهنگ و هنر، اپرای جشن دهقان را آفریده که در سال ۱۳۴۶ در مراسم گشایش تالار رودکی و اپرای تهران با همکاری ارکستر سمفونیک تهران و گروه اپرا، به روی صحنه آمده است. پژمان در سال ۱۳۴۹، پس از پایان تحصیل، به ایران بازگشته و از آن پس به کار تدریس در کنسرواتوار تهران و دانشگاه تهران پرداخته و نیز کار آفرینش موسیقی را ادامه داده است. او از زمان بازگشت تا برپایی انقلاب به مطالعه ژرف موسیقی سنتی و بومی ایران پرداخته و کوشیده است برای تکنیک آفرینشی که در بیرون از ایران آموخته، درون مایه ای ملی پیدا کند.
پژمان را به طور کلی باید آهنگسازی رمانتیک- مدرن یا نئورومانتیک به شمار آورد. رومانتیسم در آفریده های او در مراحل سه گانه تکاملی اش، شکلهای گوناگونی به خود گرفته است. در مرحله نخست، ملودی ها، ساده و درخشان است و ریتم ها، آنچنان پیچیده و انبوه نیست که کشف مایه های ملی را دشوار کند. به بیان دیگر ملودی دست بالا را دارد. ولی مطالعه مداوم و دست ورزی های بسیار در زمینه های فنی موسیقی نویسی، رفته رفته موسیقی پژمان را به مرحله دوم تکاملی خود می رساند. رمانتیسم پر جوش و خروش همچنان بر جا می ماند ولی زبان و بیانش دگرگون می شود. ملودی ها پرورده تر و ریتم ها متنوع تر می شود. در مرحله سوم، ملودی و ریتم و فرم در موسیقی پژمان یکپارچه می شود، به شکلی که دیگر تفکیک آنها از یکدیگر چندان آسان نیست.
احمد پژمان درباره شکل و محتوای موسیقی خود می گوید: «من همیشه به موسیقی سنتی ایران فکر میکنم ولی در عین حال مدرن بودن و امروزی بودن را از یاد نمی برم. زیربنای موسیقی من ایرانی است، موتیف ها و تم ها ایرانی است، اما هارمونی من صددرصد صدای ایرانی نمیدهد. چون خود هارمونی اساسا یک چیز غربی است و ارکستر طبعا صددرصد صدای ایرانی ندارد. سازها هم ایرانی نیستند اما من همیشه سعی کرده ام رنگ و حالت ایرانی را در آثارم حفظ کنم.» پژمان بزرگ ترین اِشکال را در موسیقی ایران در رابطه با هارمونیزه شدن، در وجود نت های «ایست» می بیند. می گوید: «جای نت های “ایست در موسیقی ایران آنچنان دقیق و مهم است که نمی شود آن ها را عوض کرد. اگر یکی از آن ها را تغییر دهیم، موسیقی فورا رنگ دیگری می گیرد. مثلا شبيه موسیقی ارمنی می شود.»
احمد پژمان آفریده های گوناگونی دارد. از آثار صحنه ای حماسی تا قطعات ساده برای کودکان را می توان در مجموعه کارهای او پیدا کرد. کارهای صحنه ای او، تا آن جا که میدانیم، عبارت است از سه اپرا و یک باله. نخستین اپرای او چنان که اشاره کردیم، جشن دهقان نام دارد که در مراسم گشایش تالار رودکی به اجرا درآمد. اپرای دوم او، دلاور سهند، دلاوری های بابک خرمدین را در رویارویی با خودکامگان تازی تصویر می کند. متن اپرا را سعدی حسنی نوشته و منوچهر شیبانی آن را برای صحنه آماده ساخته است. احمد پژمان با موسیقی دلاور سهند، بُعد دیگری از توانایی های خود را به نمایش گذاشت و نشان داد که موسیقی رمانتیک او می تواند رگه هایی از حماسه را نیز با خود همراه کند. سومین اپرای پژمان که متأسفانه ما آن را ندیده ایم، سمندر نام دارد. و اما باله­ای که در فهرست آثار پژمان به چشم می خورد ، روشنایی عنوان گرفته و در سال 1354 با طراحی مجید کاشف از سوی سازمان باله ملی ایران در تالار رودکی به روی صحنه آمده است.
پژمان خود می گوید که گذشته ایران را دستمایه آفرینش باله روشنایی قرار داده است: داستان هرج و مرجی که به آرامش می رسد. موسیقی در بخش اول باله، بیشتر مدرن و مغشوش به گوش می رسد و در بخش دوم بیشتر به مایه های موسیقی بومی تکیه می کند و نرم تر می شود. از میان آفریده های ارکستری احمد پژمان “راپسودی” آوازه بیشتری یافته است. او راپسودی را که در واقع نخستین کار سمفونیک اوست، در سال ۱۳۴۵ و هنگام تحصیل در وین آفریده و نخستین اجرای آن را رادیو وین برعهده داشته است.
احمد پژمان در زمینه موسیقی فیلم نیز بسیار فعال بوده و هست. نخستین موسیقی او برای فیلم شازده احتجاب براساس رمان هوشنگ گلشیری در سال ۱۳۵۳ نوشته شده و گردونه به راه افتاده است. ساخت ایران از امیر نادری، سایه های بلند باد از بهمن فرمان آرا، روسری آبی از رخشان بنی اعتماد، بوی کافور، عطر یاس و یک بوس کوچولو از بهمن فرمان آرا، بید مجنون از مجید مجیدی مهم ترین فیلم هایی است که از موسیقی پژمان بهره مند شده است. فهرست سریال های تلویزیونی و فیلم های کوتاهی که از موسیقی او بهره گرفته اند نیز چندان کوتاه نیست. دلیران تنگستان و سمک عیار از میان سریال ها و جشن سده و وهم از میان مستندهای کوتاه را می توان به عنوان کارهای خوب پژمان به شمار آورد.
منبع: خوشنام، محمود، (1397). از نجوای سنت تا غوغای پاپ: کندوکاوی د موسیقی معاصر ایران، فرهنگ جاوید، ص. 338 341.
Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.