چهارشنبه 24 اردیبهشت 1399 مصادف با سال روز تولد پرویز مشکاتیان (نوازنده سنتور، آهنگساز، موسیقی‌دان، استاد دانشگاه و پژوهشگر)

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

پرویز مشکاتیان (۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۴ در نیشابور – ۳۰ شهریور ۱۳۸۸ در تهران)

پرویز مشکاتیان در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۴ ه.ش در نیشابور متولد شد. محیط زندگی خانوادگی از ابتدا برای او مساعد بود. پدرش شادروان حسن مشکاتیان با موسیقی انس داشت و اولین معلم او بود و از شش سالگی او را به آموختن موسیقی تشویق نمود. سال های کودکی و نوجوانی او به کشف طبیعت، احساسات و موسیقی گذ شت و خود با طنزی دلنشین می گوید: «یادم می آید یک سنتور داشتم که در آن چند گنجشک را هم نگهداری می کردم!»

مشکاتیان پس از اتمام تحصیلات متوسطه در سال ۱۳۵۳ وارد دانشکده ی هنرهای زیبا شد و در رشته ی موسیقی مشغول تحصیل گردید. البته خودش می گوید: «شرایطی پیش آمد که بروم و رشته ی کشاورزی بخوانم. اما من احتمالا به درد نخورترین مهندس دنیا میشدم به دنبال چیزی رفتم که دلم می طلبید.» مشکاتیان بیشتر نزد داریوش صفوت و کمی هم نزد نورعلی برومند ردیف ها را آموخت و از محضر عبدالله دوامی، سعید هرمزی و یوسف فروتن نیز بهره ی فراوان گرفت. او همچنین در مرکز حفظ و اشاعه ی موسیقی سنتی ایران به عنوان سرپرست گروه و استاد رشته ی سنتورمشغول کار شد. مشکاتیان در آزمون باربد در رشته ی سنتور به مقام اول (با پشنگ کامکار)و در کل آزمون به مقام ممتاز (با داریوش طلایی) دست یافت.

مشکاتیان پس از استعفا از رادیو تلویزیون به اتفاق چند تن از موسیقی دانان،  موسسه فرهنگی – هنری چاووش را بنياد نهادند. در این موسسه او به عنوان سرپرست گروه و استاد رشته ی سنتور مشغول خدمت به هنرجویان موسیقی شد.

ساخته های او را در تقسیم بندی ساده ای می توان به دو دسته پر کرد: ۱- آثار برای تک نوازی سنتور ۲ – آثار برای گروه نوازی و برای خواننده (آواز)

این آثار را شاگرد وفادار او، علیرضا جواهری جمع آوری و نت نویسی کرده است. ضربی های مشکاتیان در کلاس های سنتور و محافل خصوصی جوانان هنرمند بارها شنیده می شود و ارزش عاطفی این قطعات را اثبات می کند. زیرا بسیاری از قطعه ها در همان زمان ساخته شده و شهرتی یافته ولی اکنون به فراموشی سپرده شده و کسی از آنها یادی نمی کند. دسته ی دوم قطعاتی هستند که با اجرای گروهی، گاه با صدای خواننده و گاه بدون صدای خواننده، اجرا و ضبط شده اند. از آن میان، قطعات «بیداد» و «طلوع» در نوار دستان بسیار زیبا هستند و جزو آثار جاوید در رپرتوار موسیقی کلاسیک ایرانی محسوب می­شوند.

مشکاتیان دارای قریحه ای ذاتی است. او به گفته­ی دست اندرکاران موسیقی، قدرت خارق العاده ای در تصویر سازی و تبحر زیادی در انواع ریتم و مخصوصا اهنگسازی روی اشعار مورد علاقه اش دارد. برخی از آهنگ­های وی عبارتند از: مرا عاشق، آستان جانان، شیدایی، بیداد، یاد باد، رزم مشترک، وطن، ایرانی، پیروزی، طلوع و …. وی تا کنون کتابی با نام «بیست قطعه» و کتاب دیگری به نام «دستور سنتور» نوشته و منتشر کرده است. همچنین کنسرتهای متعددی در داخل و خارج از کشور انجام داده است که یکی از آنها با استاد شجریان در آلمان فدرال، شهرهای: بن، دوسلدرف و مونیخ بوده است. مشکاتیان از جمله معدود هنرمندانی است که هفت سال سکوت را به خاطر ایدئولوژی و داشتن جهان بینی خاص خودش برگزید. وی در این مدت شعر اخوان ثالث را زمزمه می کرد:

من اینجا بس دلم تنگ است              و هر سازی که می بینم بد آهنگ است            بیا ره توشه برداریم              قدم در راه بی برگشت بگذاریم ببینیم آسمان هر کجا آیا همین رنگ است …

اما دغدغه و حس مسئولیت پذیری به وی اجازه­ای بیش از این نداد و سرانجام پس از هفت سال و اندی در سال ۱۳۸۳ با گروه موسیقی عارف با خوانندگی شهرام ناظری در تالار کشور به صحنه رفت و سکوت هفت ساله را شکست تا با هر کس که ذره­ای علاقه به موسیقی سنتی این دیار باستانی را دارد، پیمان بندد.

مشکاتیان در توصیف هنر این گونه می گوید: «هدف هنر متعالی کردن انسان است نه متواری کردن انسان. هدف هنر وارستگی بخشیدن به انسان است نه وابستگی. هدف هنر ایثار است نه اغفال …» وی تفاوت هنرمند و سیاستمدار را این گونه بیان می کند: «بین نگاه هنرمند و سیاستمدار تفاوت زیاد است. یعنی اگر سیاستمدار به اقتضای زمانه و روزمره­گی به حقیقتی برسد، آن حقیقت برای باز حرکت کردن یک چیز در آینده است، در صورتی که هنرمند این گونه نیست. تا زمانی که شرایط این گونه باشد، هنرمند توقعی ندارد. هنرمند نه ریاست می­خواهد نه کیاست! فقط می خواهد در راستای «شوربختی» و یا «شور زدایی» انسان حرکت کند. و الا هنرمند چیز دیگری نمی خواهد. »

مشکاتیان درباره­ ی ادبیات و شعر چنین نظری دارد: «من به ادبیات ایران خیلی علاقه مندم. بیان روح کلمه برای من خیلی مهم است. یعنی اگر یک غزل با اینکه دارای انسجام روحی است را برای آهنگسازی انتخاب کنم، اگر ببینم که در بیت سوم با اولی فرق می کند آن را به بیان بهتر نزدیک می کنم. من خودم را در شعر رها می کنم. در آلبوم «­قاصدک» و کارهایی که بر روی اشعار نیما شده است، بیشتر به روح شعر فکر می کنم. من فکر می کنم کلمات رنگ دارند، بو دارند، بار ویژه دارند، سردند، گرمند، بزدل اند، شجاعند، ابلهند، فرزانه اند، بعد از اینکه خودم را در عالم شعر رها کردم؛ دیگر برایم ریتم، تسلسل، گوشه و ردیف مهم نیست. »

استاد پرویز مشکاتیان سرانجام در روز سی ام شهریور ۱۳۸۸ در منزلش در تهران و در سن ۵۴ سالگی بر اثر ایست قلبی جان به جان افرین تسلیم کرد و به دیار باقی شتافت. مراسم تشییع پیکر استاد در زادگاهش نیشابور از مقابل اداره ی فرهنگ و ارشاد نیشابور صورت گرفت. پیکر پرویز مشکاتیان، استاد مسلم موسیقی در جوار مقبره­ی عطار نیشابوری به خاک سپرده شد. در این مراسم هنرمندانی همچون حسین علیزاده، محمدرضا درویشی، خانواده ی استاد شجریان، کیوان ساکت و اهالی عرصه ی موسیقی حضور داشتند. نامش جاودان و یادش گرامی باد.

منبع: کریمی، ثریا (1391)، صد سال موسیقی سنتی ایران، کمال اندیشه، چاپ دوم، ص. 332  336.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.